🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:45:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऊषवत् (पुंलिङ्ग)

नमक या रेहकणों से युक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऊषवान्ऊषवन्तौऊषवन्तः
द्वितीयाऊषवन्तम्ऊषवन्तौऊषवतः
तृतीयाऊषवताऊषवद्भ्याम्ऊषवद्भिः
चतुर्थीऊषवतेऊषवद्भ्याम्ऊषवद्भ्यः
पञ्चमीऊषवतःऊषवद्भ्याम्ऊषवद्भ्यः
षष्ठीऊषवतःऊषवतोःऊषवताम्
सप्तमीऊषवतिऊषवतोःऊषवत्सु
सम्बोधनहे ऊषवन्हे ऊषवन्तौहे ऊषवन्तः

अर्थ: नमक या रेहकणों से युक्त
संस्कृत: पर्याय: ऊषर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऊषवत् (स्त्रीलिङ्ग)

नमक या रेहकणों से युक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऊषवत् / ऊषवद्ऊषवतौऊषवतः
द्वितीयाऊषवतम्ऊषवतौऊषवतः
तृतीयाऊषवताऊषवद्भ्याम्ऊषवद्भिः
चतुर्थीऊषवतेऊषवद्भ्याम्ऊषवद्भ्यः
पञ्चमीऊषवतःऊषवद्भ्याम्ऊषवद्भ्यः
षष्ठीऊषवतःऊषवतोःऊषवताम्
सप्तमीऊषवतिऊषवतोःऊषवत्सु
सम्बोधनहे ऊषवत् / हे ऊषवद्हे ऊषवतौहे ऊषवतः

अर्थ: नमक या रेहकणों से युक्त
संस्कृत: पर्याय: ऊषर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऊषवत् (नपुंसकलिङ्ग)

नमक या रेहकणों से युक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऊषवत् / ऊषवद्ऊषवतीऊषवन्ति
द्वितीयाऊषवत् / ऊषवद्ऊषवतीऊषवन्ति
तृतीयाऊषवताऊषवद्भ्याम्ऊषवद्भिः
चतुर्थीऊषवतेऊषवद्भ्याम्ऊषवद्भ्यः
पञ्चमीऊषवतःऊषवद्भ्याम्ऊषवद्भ्यः
षष्ठीऊषवतःऊषवतोःऊषवताम्
सप्तमीऊषवतिऊषवतोःऊषवत्सु
सम्बोधनहे ऊषवत् / हे ऊषवद्हे ऊषवतीहे ऊषवन्ति

अर्थ: नमक या रेहकणों से युक्त
संस्कृत: पर्याय: ऊषर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें