🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:08:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऊष्मप (पुंलिङ्ग)

अग्नि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऊष्मपःऊष्मपौऊष्मपाः
द्वितीयाऊष्मपम्ऊष्मपौऊष्मपान्
तृतीयाऊष्मपेणऊष्मपाभ्याम्ऊष्मपैः
चतुर्थीऊष्मपायऊष्मपाभ्याम्ऊष्मपेभ्यः
पञ्चमीऊष्मपात् / ऊष्मपाद्ऊष्मपाभ्याम्ऊष्मपेभ्यः
षष्ठीऊष्मपस्यऊष्मपयोःऊष्मपाणाम्
सप्तमीऊष्मपेऊष्मपयोःऊष्मपेषु
सम्बोधनहे ऊष्मपहे ऊष्मपौहे ऊष्मपाः

अर्थ: अग्नि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऊष्मप (नपुंसकलिङ्ग)

अग्नि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऊष्मपम्ऊष्मपेऊष्मपाणि
द्वितीयाऊष्मपम्ऊष्मपेऊष्मपाणि
तृतीयाऊष्मपेणऊष्मपाभ्याम्ऊष्मपैः
चतुर्थीऊष्मपायऊष्मपाभ्याम्ऊष्मपेभ्यः
पञ्चमीऊष्मपात् / ऊष्मपाद्ऊष्मपाभ्याम्ऊष्मपेभ्यः
षष्ठीऊष्मपस्यऊष्मपयोःऊष्मपाणाम्
सप्तमीऊष्मपेऊष्मपयोःऊष्मपेषु
सम्बोधनहे ऊष्मपहे ऊष्मपेहे ऊष्मपाणि

अर्थ: अग्नि
English: imbibing the steam of hot food, Kād.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें