🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:29:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऋक्था (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋक्थाऋक्थेऋक्थाः
द्वितीयाऋक्थाम्ऋक्थेऋक्थाः
तृतीयाऋक्थयाऋक्थाभ्याम्ऋक्थाभिः
चतुर्थीऋक्थायैऋक्थाभ्याम्ऋक्थाभ्यः
पञ्चमीऋक्थायाःऋक्थाभ्याम्ऋक्थाभ्यः
षष्ठीऋक्थायाःऋक्थयोःऋक्थानाम्
सप्तमीऋक्थायाम्ऋक्थयोःऋक्थासु
सम्बोधनहे ऋक्थेहे ऋक्थेहे ऋक्थाः

अर्थ: —
English: (for रिक्थ [q.v.], fr. √ रिच्), property, wealth, possession, effects (esp. left at death), Mn. ix, 132; 144,

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऋक्था (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋक्थाःऋक्थौऋक्थाः
द्वितीयाऋक्थाम्ऋक्थौऋक्थः
तृतीयाऋक्थाऋक्थाभ्याम्ऋक्थाभिः
चतुर्थीऋक्थेऋक्थाभ्याम्ऋक्थाभ्यः
पञ्चमीऋक्थःऋक्थाभ्याम्ऋक्थाभ्यः
षष्ठीऋक्थःऋक्थोःऋक्थाम्
सप्तमीऋक्थिऋक्थोःऋक्थासु
सम्बोधनहे ऋक्थाःहे ऋक्थौहे ऋक्थाः

अर्थ: —
English: erroneous for -स्था below.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऋक्था (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋक्थम्ऋक्थेऋक्थानि
द्वितीयाऋक्थम्ऋक्थेऋक्थानि
तृतीयाऋक्थेनऋक्थाभ्याम्ऋक्थैः
चतुर्थीऋक्थायऋक्थाभ्याम्ऋक्थेभ्यः
पञ्चमीऋक्थात् / ऋक्थाद्ऋक्थाभ्याम्ऋक्थेभ्यः
षष्ठीऋक्थस्यऋक्थयोःऋक्थानाम्
सप्तमीऋक्थेऋक्थयोःऋक्थेषु
सम्बोधनहे ऋक्थहे ऋक्थेहे ऋक्थानि

अर्थ: —
English: erroneous for -स्था below.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें