🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:49:32 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऋक्षा (पुंलिङ्ग)

कृत्तिका-मण्डल के सात तारे, जो बाद मे सप्तर्षि कहलाए

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋक्षाःऋक्षौऋक्षाः
द्वितीयाऋक्षाम्ऋक्षौऋक्षः
तृतीयाऋक्षाऋक्षाभ्याम्ऋक्षाभिः
चतुर्थीऋक्षेऋक्षाभ्याम्ऋक्षाभ्यः
पञ्चमीऋक्षःऋक्षाभ्याम्ऋक्षाभ्यः
षष्ठीऋक्षःऋक्षोःऋक्षाम्
सप्तमीऋक्षिऋक्षोःऋक्षासु
सम्बोधनहे ऋक्षाःहे ऋक्षौहे ऋक्षाः

अर्थ: कृत्तिका-मण्डल के सात तारे, जो बाद मे सप्तर्षि कहलाए

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऋक्षा (स्त्रीलिङ्ग)

उत्तर दिशा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋक्षाऋक्षेऋक्षाः
द्वितीयाऋक्षाम्ऋक्षेऋक्षाः
तृतीयाऋक्षयाऋक्षाभ्याम्ऋक्षाभिः
चतुर्थीऋक्षायैऋक्षाभ्याम्ऋक्षाभ्यः
पञ्चमीऋक्षायाःऋक्षाभ्याम्ऋक्षाभ्यः
षष्ठीऋक्षायाःऋक्षयोःऋक्षाणाम्
सप्तमीऋक्षायाम्ऋक्षयोःऋक्षासु
सम्बोधनहे ऋक्षेहे ऋक्षेहे ऋक्षाः

अर्थ: उत्तर दिशा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें