🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:06:02 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऋक्स्था (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋक्स्थाःऋक्स्थौऋक्स्थाः
द्वितीयाऋक्स्थाम्ऋक्स्थौऋक्स्थः
तृतीयाऋक्स्थाऋक्स्थाभ्याम्ऋक्स्थाभिः
चतुर्थीऋक्स्थेऋक्स्थाभ्याम्ऋक्स्थाभ्यः
पञ्चमीऋक्स्थःऋक्स्थाभ्याम्ऋक्स्थाभ्यः
षष्ठीऋक्स्थःऋक्स्थोःऋक्स्थाम्
सप्तमीऋक्स्थिऋक्स्थोःऋक्स्थासु
सम्बोधनहे ऋक्स्थाःहे ऋक्स्थौहे ऋक्स्थाः

अर्थ: —
English: consisting of Ṛc verses, TāṇḍyaBr. xvi, 8, 4.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऋक्स्था (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋक्स्थम्ऋक्स्थेऋक्स्थानि
द्वितीयाऋक्स्थम्ऋक्स्थेऋक्स्थानि
तृतीयाऋक्स्थेनऋक्स्थाभ्याम्ऋक्स्थैः
चतुर्थीऋक्स्थायऋक्स्थाभ्याम्ऋक्स्थेभ्यः
पञ्चमीऋक्स्थात् / ऋक्स्थाद्ऋक्स्थाभ्याम्ऋक्स्थेभ्यः
षष्ठीऋक्स्थस्यऋक्स्थयोःऋक्स्थानाम्
सप्तमीऋक्स्थेऋक्स्थयोःऋक्स्थेषु
सम्बोधनहे ऋक्स्थहे ऋक्स्थेहे ऋक्स्थानि

अर्थ: —
English: consisting of Ṛc verses, TāṇḍyaBr. xvi, 8, 4.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬