🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:28:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऋगुत्तम (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋगुत्तमःऋगुत्तमौऋगुत्तमाः
द्वितीयाऋगुत्तमम्ऋगुत्तमौऋगुत्तमान्
तृतीयाऋगुत्तमेनऋगुत्तमाभ्याम्ऋगुत्तमैः
चतुर्थीऋगुत्तमायऋगुत्तमाभ्याम्ऋगुत्तमेभ्यः
पञ्चमीऋगुत्तमात् / ऋगुत्तमाद्ऋगुत्तमाभ्याम्ऋगुत्तमेभ्यः
षष्ठीऋगुत्तमस्यऋगुत्तमयोःऋगुत्तमानाम्
सप्तमीऋगुत्तमेऋगुत्तमयोःऋगुत्तमेषु
सम्बोधनहे ऋगुत्तमहे ऋगुत्तमौहे ऋगुत्तमाः

अर्थ: —
English: ending in a Ṛc, MaitrS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऋगुत्तम (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋगुत्तमत् / ऋगुत्तमद्ऋगुत्तमेऋगुत्तमानि
द्वितीयाऋगुत्तमत् / ऋगुत्तमद्ऋगुत्तमेऋगुत्तमानि
तृतीयाऋगुत्तमेनऋगुत्तमाभ्याम्ऋगुत्तमैः
चतुर्थीऋगुत्तमस्मैऋगुत्तमाभ्याम्ऋगुत्तमेभ्यः
पञ्चमीऋगुत्तमस्मात् / ऋगुत्तमस्माद्ऋगुत्तमाभ्याम्ऋगुत्तमेभ्यः
षष्ठीऋगुत्तमस्यऋगुत्तमयोःऋगुत्तमेषाम्
सप्तमीऋगुत्तमस्मिन्ऋगुत्तमयोःऋगुत्तमेषु
सम्बोधनहे ऋगुत्तमत् / हे ऋगुत्तमद्हे ऋगुत्तमेहे ऋगुत्तमानि

अर्थ: —
English: ending in a Ṛc, MaitrS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬