🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:09:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऋग्मिन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋग्मीऋग्मिनौऋग्मिनः
द्वितीयाऋग्मिनम्ऋग्मिनौऋग्मिनः
तृतीयाऋग्मिनाऋग्मिभ्याम्ऋग्मिभिः
चतुर्थीऋग्मिनेऋग्मिभ्याम्ऋग्मिभ्यः
पञ्चमीऋग्मिनःऋग्मिभ्याम्ऋग्मिभ्यः
षष्ठीऋग्मिनःऋग्मिनोःऋग्मिनाम्
सप्तमीऋग्मिनिऋग्मिनोःऋग्मिषु
सम्बोधनहे ऋग्मिन्हे ऋग्मिनौहे ऋग्मिनः

अर्थ: —
English: praising, jubilant with praise, RV. i, 100, 4; ix, 86, 46.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऋग्मिन् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋग्मिऋग्मिणीऋग्मीणि
द्वितीयाऋग्मिऋग्मिणीऋग्मीणि
तृतीयाऋग्मिणाऋग्मिभ्याम्ऋग्मिभिः
चतुर्थीऋग्मिणेऋग्मिभ्याम्ऋग्मिभ्यः
पञ्चमीऋग्मिणःऋग्मिभ्याम्ऋग्मिभ्यः
षष्ठीऋग्मिणःऋग्मिणोःऋग्मिणाम्
सप्तमीऋग्मिणिऋग्मिणोःऋग्मिषु
सम्बोधनहे ऋग्मिन् / हे ऋग्मिहे ऋग्मिणीहे ऋग्मीणि

अर्थ: —
English: praising, jubilant with praise, RV. i, 100, 4; ix, 86, 46.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें