🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:11:33 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऋणदातृ (पुंलिङ्ग)

जो ऋण दे देता है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋणदाताऋणदातारौऋणदातारः
द्वितीयाऋणदातारम्ऋणदातारौऋणदातॄन्
तृतीयाऋणदात्राऋणदातृभ्याम्ऋणदातृभिः
चतुर्थीऋणदात्रेऋणदातृभ्याम्ऋणदातृभ्यः
पञ्चमीऋणदातुःऋणदातृभ्याम्ऋणदातृभ्यः
षष्ठीऋणदातुःऋणदात्रोःऋणदातॄणाम्
सप्तमीऋणदातरिऋणदात्रोःऋणदातृषु
सम्बोधनहे ऋणदातःहे ऋणदातारौहे ऋणदातारः

अर्थ: जो ऋण दे देता है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऋणदातृ (स्त्रीलिङ्ग)

जो ऋण दे देता है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋणदाताऋणदातरौऋणदातरः
द्वितीयाऋणदातरम्ऋणदातरौऋणदातॄः
तृतीयाऋणदात्राऋणदातृभ्याम्ऋणदातृभिः
चतुर्थीऋणदात्रेऋणदातृभ्याम्ऋणदातृभ्यः
पञ्चमीऋणदातुःऋणदातृभ्याम्ऋणदातृभ्यः
षष्ठीऋणदातुःऋणदात्रोःऋणदातॄणाम्
सप्तमीऋणदातरिऋणदात्रोःऋणदातृषु
सम्बोधनहे ऋणदातःहे ऋणदातरौहे ऋणदातरः

अर्थ: जो ऋण दे देता है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऋणदातृ (नपुंसकलिङ्ग)

जो ऋण दे देता है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋणदातृऋणदातृणीऋणदातॄणि
द्वितीयाऋणदातृऋणदातृणीऋणदातॄणि
तृतीयाऋणदातृणा / ऋणदात्राऋणदातृभ्याम्ऋणदातृभिः
चतुर्थीऋणदातृणे / ऋणदात्रेऋणदातृभ्याम्ऋणदातृभ्यः
पञ्चमीऋणदातृणः / ऋणदातुःऋणदातृभ्याम्ऋणदातृभ्यः
षष्ठीऋणदातृणः / ऋणदातुःऋणदातृणोः / ऋणदात्रोःऋणदातॄणाम्
सप्तमीऋणदातृणि / ऋणदातरिऋणदातृणोः / ऋणदात्रोःऋणदातृषु
सम्बोधनहे ऋणदातृ / हे ऋणदातःहे ऋणदातृणीहे ऋणदातॄणि

अर्थ: जो ऋण दे देता है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें