🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:01:34 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऋत्विज् (पुंलिङ्ग)

यज्ञ के पुरोहित के रूप मे कार्य करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋत्विक् / ऋत्विग्ऋत्विजौऋत्विजः
द्वितीयाऋत्विजम्ऋत्विजौऋत्विजः
तृतीयाऋत्विजाऋत्विग्भ्याम्ऋत्विग्भिः
चतुर्थीऋत्विजेऋत्विग्भ्याम्ऋत्विग्भ्यः
पञ्चमीऋत्विजःऋत्विग्भ्याम्ऋत्विग्भ्यः
षष्ठीऋत्विजःऋत्विजोःऋत्विजाम्
सप्तमीऋत्विजिऋत्विजोःऋत्विक्षु
सम्बोधनहे ऋत्विक् / हे ऋत्विग्हे ऋत्विजौहे ऋत्विजः

अर्थ: यज्ञ के पुरोहित के रूप मे कार्य करने वाला
संस्कृत: पर्याय: याजक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬