🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:26:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऋषभस्तव (पुंलिङ्ग)

ऋषभ (श्रेष्ठ, सर्वश्रेष्ठ) + स्तव (प्रशंसा करना, विख्यात करना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋषभस्तवःऋषभस्तवौऋषभस्तवाः
द्वितीयाऋषभस्तवम्ऋषभस्तवौऋषभस्तवान्
तृतीयाऋषभस्तवेनऋषभस्तवाभ्याम्ऋषभस्तवैः
चतुर्थीऋषभस्तवायऋषभस्तवाभ्याम्ऋषभस्तवेभ्यः
पञ्चमीऋषभस्तवात् / ऋषभस्तवाद्ऋषभस्तवाभ्याम्ऋषभस्तवेभ्यः
षष्ठीऋषभस्तवस्यऋषभस्तवयोःऋषभस्तवानाम्
सप्तमीऋषभस्तवेऋषभस्तवयोःऋषभस्तवेषु
सम्बोधनहे ऋषभस्तवहे ऋषभस्तवौहे ऋषभस्तवाः

अर्थ: ऋषभ (श्रेष्ठ, सर्वश्रेष्ठ) + स्तव (प्रशंसा करना, विख्यात करना)
English: N. of wk.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬