🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:56:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऋष्व (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋष्वःऋष्वौऋष्वाः
द्वितीयाऋष्वम्ऋष्वौऋष्वान्
तृतीयाऋष्वेणऋष्वाभ्याम्ऋष्वैः
चतुर्थीऋष्वायऋष्वाभ्याम्ऋष्वेभ्यः
पञ्चमीऋष्वात् / ऋष्वाद्ऋष्वाभ्याम्ऋष्वेभ्यः
षष्ठीऋष्वस्यऋष्वयोःऋष्वाणाम्
सप्तमीऋष्वेऋष्वयोःऋष्वेषु
सम्बोधनहे ऋष्वहे ऋष्वौहे ऋष्वाः

अर्थ: —
English: (√ 2. ऋष् ?), elevated, high, RV.; AV.; VS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऋष्व (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऋष्वम्ऋष्वेऋष्वाणि
द्वितीयाऋष्वम्ऋष्वेऋष्वाणि
तृतीयाऋष्वेणऋष्वाभ्याम्ऋष्वैः
चतुर्थीऋष्वायऋष्वाभ्याम्ऋष्वेभ्यः
पञ्चमीऋष्वात् / ऋष्वाद्ऋष्वाभ्याम्ऋष्वेभ्यः
षष्ठीऋष्वस्यऋष्वयोःऋष्वाणाम्
सप्तमीऋष्वेऋष्वयोःऋष्वेषु
सम्बोधनहे ऋष्वहे ऋष्वेहे ऋष्वाणि

अर्थ: —
English: (√ 2. ऋष् ?), elevated, high, RV.; AV.; VS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें