🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:50:16 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

एकाक्ष (पुंलिङ्ग)

एक धुरी वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाएकाक्षःएकाक्षौएकाक्षाः
द्वितीयाएकाक्षम्एकाक्षौएकाक्षान्
तृतीयाएकाक्षेणएकाक्षाभ्याम्एकाक्षैः
चतुर्थीएकाक्षायएकाक्षाभ्याम्एकाक्षेभ्यः
पञ्चमीएकाक्षात् / एकाक्षाद्एकाक्षाभ्याम्एकाक्षेभ्यः
षष्ठीएकाक्षस्यएकाक्षयोःएकाक्षाणाम्
सप्तमीएकाक्षेएकाक्षयोःएकाक्षेषु
सम्बोधनहे एकाक्षहे एकाक्षौहे एकाक्षाः

अर्थ: एक धुरी वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

एकाक्ष (नपुंसकलिङ्ग)

एक धुरी वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाएकाक्षम्एकाक्षेएकाक्षाणि
द्वितीयाएकाक्षम्एकाक्षेएकाक्षाणि
तृतीयाएकाक्षेणएकाक्षाभ्याम्एकाक्षैः
चतुर्थीएकाक्षायएकाक्षाभ्याम्एकाक्षेभ्यः
पञ्चमीएकाक्षात् / एकाक्षाद्एकाक्षाभ्याम्एकाक्षेभ्यः
षष्ठीएकाक्षस्यएकाक्षयोःएकाक्षाणाम्
सप्तमीएकाक्षेएकाक्षयोःएकाक्षेषु
सम्बोधनहे एकाक्षहे एकाक्षेहे एकाक्षाणि

अर्थ: एक धुरी वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें