🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:24:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

एकाग्र्य (पुंलिङ्ग)

एकाग्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाएकाग्र्यःएकाग्र्यौएकाग्र्याः
द्वितीयाएकाग्र्यम्एकाग्र्यौएकाग्र्यान्
तृतीयाएकाग्र्येणएकाग्र्याभ्याम्एकाग्र्यैः
चतुर्थीएकाग्र्यायएकाग्र्याभ्याम्एकाग्र्येभ्यः
पञ्चमीएकाग्र्यात् / एकाग्र्याद्एकाग्र्याभ्याम्एकाग्र्येभ्यः
षष्ठीएकाग्र्यस्यएकाग्र्ययोःएकाग्र्याणाम्
सप्तमीएकाग्र्येएकाग्र्ययोःएकाग्र्येषु
सम्बोधनहे एकाग्र्यहे एकाग्र्यौहे एकाग्र्याः

अर्थ: एकाग्र
संस्कृत: पर्याय: एकतान, अनन्यवृत्ति, एकाग्र, एकायन, एकसर्ग

📚 अमरकोश में:
• एकाग्र के और नाम (३.१.७९) — पर्याय: एकसर्ग, एकायनगत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

एकाग्र्य (नपुंसकलिङ्ग)

एकाग्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाएकाग्र्यम्एकाग्र्येएकाग्र्याणि
द्वितीयाएकाग्र्यम्एकाग्र्येएकाग्र्याणि
तृतीयाएकाग्र्येणएकाग्र्याभ्याम्एकाग्र्यैः
चतुर्थीएकाग्र्यायएकाग्र्याभ्याम्एकाग्र्येभ्यः
पञ्चमीएकाग्र्यात् / एकाग्र्याद्एकाग्र्याभ्याम्एकाग्र्येभ्यः
षष्ठीएकाग्र्यस्यएकाग्र्ययोःएकाग्र्याणाम्
सप्तमीएकाग्र्येएकाग्र्ययोःएकाग्र्येषु
सम्बोधनहे एकाग्र्यहे एकाग्र्येहे एकाग्र्याणि

अर्थ: एकाग्र
संस्कृत: पर्याय: एकतान, अनन्यवृत्ति, एकाग्र, एकायन, एकसर्ग

📚 अमरकोश में:
• एकाग्र के और नाम (३.१.७९) — पर्याय: एकसर्ग, एकायनगत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬