🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:42:30 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

एतग्व (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाएतग्वःएतग्वौएतग्वाः
द्वितीयाएतग्वम्एतग्वौएतग्वान्
तृतीयाएतग्वेनएतग्वाभ्याम्एतग्वैः
चतुर्थीएतग्वायएतग्वाभ्याम्एतग्वेभ्यः
पञ्चमीएतग्वात् / एतग्वाद्एतग्वाभ्याम्एतग्वेभ्यः
षष्ठीएतग्वस्यएतग्वयोःएतग्वानाम्
सप्तमीएतग्वेएतग्वयोःएतग्वेषु
सम्बोधनहे एतग्वहे एतग्वौहे एतग्वाः

अर्थ: —
English: of variegated colour, shining (said of horses), RV. i, 115, 3; vii, 70, 2; viii, 70, 7.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

एतग्व (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाएतग्वम्एतग्वेएतग्वानि
द्वितीयाएतग्वम्एतग्वेएतग्वानि
तृतीयाएतग्वेनएतग्वाभ्याम्एतग्वैः
चतुर्थीएतग्वायएतग्वाभ्याम्एतग्वेभ्यः
पञ्चमीएतग्वात् / एतग्वाद्एतग्वाभ्याम्एतग्वेभ्यः
षष्ठीएतग्वस्यएतग्वयोःएतग्वानाम्
सप्तमीएतग्वेएतग्वयोःएतग्वेषु
सम्बोधनहे एतग्वहे एतग्वेहे एतग्वानि

अर्थ: —
English: of variegated colour, shining (said of horses), RV. i, 115, 3; vii, 70, 2; viii, 70, 7.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें