🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:58:15 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

एतद्दा (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाएतद्दाःएतद्दौएतद्दाः
द्वितीयाएतद्दाम्एतद्दौएतद्दः
तृतीयाएतद्दाएतद्दाभ्याम्एतद्दाभिः
चतुर्थीएतद्देएतद्दाभ्याम्एतद्दाभ्यः
पञ्चमीएतद्दःएतद्दाभ्याम्एतद्दाभ्यः
षष्ठीएतद्दःएतद्दोःएतद्दाम्
सप्तमीएतद्दिएतद्दोःएतद्दासु
सम्बोधनहे एतद्दाःहे एतद्दौहे एतद्दाः

अर्थ: —
English: granting or bestowing this, ŚBr. ix.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

एतद्दा (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाएतद्दम्एतद्देएतद्दानि
द्वितीयाएतद्दम्एतद्देएतद्दानि
तृतीयाएतद्देनएतद्दाभ्याम्एतद्दैः
चतुर्थीएतद्दायएतद्दाभ्याम्एतद्देभ्यः
पञ्चमीएतद्दात् / एतद्दाद्एतद्दाभ्याम्एतद्देभ्यः
षष्ठीएतद्दस्यएतद्दयोःएतद्दानाम्
सप्तमीएतद्देएतद्दयोःएतद्देषु
सम्बोधनहे एतद्दहे एतद्देहे एतद्दानि

अर्थ: —
English: granting or bestowing this, ŚBr. ix.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें