🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:42:26 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

एध (पुंलिङ्ग)

इन्ध्-घञ्, नि .

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाएधःएधौएधाः
द्वितीयाएधम्एधौएधान्
तृतीयाएधेनएधाभ्याम्एधैः
चतुर्थीएधायएधाभ्याम्एधेभ्यः
पञ्चमीएधात् / एधाद्एधाभ्याम्एधेभ्यः
षष्ठीएधस्यएधयोःएधानाम्
सप्तमीएधेएधयोःएधेषु
सम्बोधनहे एधहे एधौहे एधाः

अर्थ: इन्ध्-घञ्, नि .
संस्कृत: पर्याय: इन्धन, इध्म

📚 अमरकोश में:
• यज्ञ की लकड़ी (२.४.१३) — पर्याय: समिध्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

एध (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाएधम्एधेएधानि
द्वितीयाएधम्एधेएधानि
तृतीयाएधेनएधाभ्याम्एधैः
चतुर्थीएधायएधाभ्याम्एधेभ्यः
पञ्चमीएधात् / एधाद्एधाभ्याम्एधेभ्यः
षष्ठीएधस्यएधयोःएधानाम्
सप्तमीएधेएधयोःएधेषु
सम्बोधनहे एधहे एधेहे एधानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: इन्धन, इध्म

📚 अमरकोश में:
• यज्ञ की लकड़ी (२.४.१३) — पर्याय: समिध्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें