🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:33:29 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ऐकसहस्रिक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऐकसहस्रिकःऐकसहस्रिकौऐकसहस्रिकाः
द्वितीयाऐकसहस्रिकम्ऐकसहस्रिकौऐकसहस्रिकान्
तृतीयाऐकसहस्रिकेणऐकसहस्रिकाभ्याम्ऐकसहस्रिकैः
चतुर्थीऐकसहस्रिकायऐकसहस्रिकाभ्याम्ऐकसहस्रिकेभ्यः
पञ्चमीऐकसहस्रिकात् / ऐकसहस्रिकाद्ऐकसहस्रिकाभ्याम्ऐकसहस्रिकेभ्यः
षष्ठीऐकसहस्रिकस्यऐकसहस्रिकयोःऐकसहस्रिकाणाम्
सप्तमीऐकसहस्रिकेऐकसहस्रिकयोःऐकसहस्रिकेषु
सम्बोधनहे ऐकसहस्रिकहे ऐकसहस्रिकौहे ऐकसहस्रिकाः

अर्थ: —
English: (fr. एक-सहस्र), possessing 1001.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ऐकसहस्रिक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऐकसहस्रिकम्ऐकसहस्रिकेऐकसहस्रिकाणि
द्वितीयाऐकसहस्रिकम्ऐकसहस्रिकेऐकसहस्रिकाणि
तृतीयाऐकसहस्रिकेणऐकसहस्रिकाभ्याम्ऐकसहस्रिकैः
चतुर्थीऐकसहस्रिकायऐकसहस्रिकाभ्याम्ऐकसहस्रिकेभ्यः
पञ्चमीऐकसहस्रिकात् / ऐकसहस्रिकाद्ऐकसहस्रिकाभ्याम्ऐकसहस्रिकेभ्यः
षष्ठीऐकसहस्रिकस्यऐकसहस्रिकयोःऐकसहस्रिकाणाम्
सप्तमीऐकसहस्रिकेऐकसहस्रिकयोःऐकसहस्रिकेषु
सम्बोधनहे ऐकसहस्रिकहे ऐकसहस्रिकेहे ऐकसहस्रिकाणि

अर्थ: —
English: (fr. एक-सहस्र), possessing 1001.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें