🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:29:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ओष्ठक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाओष्ठकःओष्ठकौओष्ठकाः
द्वितीयाओष्ठकम्ओष्ठकौओष्ठकान्
तृतीयाओष्ठकेनओष्ठकाभ्याम्ओष्ठकैः
चतुर्थीओष्ठकायओष्ठकाभ्याम्ओष्ठकेभ्यः
पञ्चमीओष्ठकात् / ओष्ठकाद्ओष्ठकाभ्याम्ओष्ठकेभ्यः
षष्ठीओष्ठकस्यओष्ठकयोःओष्ठकानाम्
सप्तमीओष्ठकेओष्ठकयोःओष्ठकेषु
सम्बोधनहे ओष्ठकहे ओष्ठकौहे ओष्ठकाः

अर्थ: —
English: ifc. = ओ॑ष्ठ, lip

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ओष्ठक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाओष्ठकम्ओष्ठकेओष्ठकानि
द्वितीयाओष्ठकम्ओष्ठकेओष्ठकानि
तृतीयाओष्ठकेनओष्ठकाभ्याम्ओष्ठकैः
चतुर्थीओष्ठकायओष्ठकाभ्याम्ओष्ठकेभ्यः
पञ्चमीओष्ठकात् / ओष्ठकाद्ओष्ठकाभ्याम्ओष्ठकेभ्यः
षष्ठीओष्ठकस्यओष्ठकयोःओष्ठकानाम्
सप्तमीओष्ठकेओष्ठकयोःओष्ठकेषु
सम्बोधनहे ओष्ठकहे ओष्ठकेहे ओष्ठकानि

अर्थ: —
English: ifc. = ओ॑ष्ठ, lip

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें