🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:46:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

इ (पुंलिङ्ग)

कामदेव

🔎 आपका लिखा रूप औ = सप्तमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइःईअयः
द्वितीयाइम्ईईन्
तृतीयाइनाइभ्याम्इभिः
चतुर्थीअयेइभ्याम्इभ्यः
पञ्चमीएःइभ्याम्इभ्यः
षष्ठीएःयोःईनाम्
सप्तमीऔयोःइषु
सम्बोधनहे एहे ईहे अयः

अर्थ: कामदेव
संस्कृत: कामदेवः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उ (पुंलिङ्ग)

शिव का नाम, ओम् के तीन अक्षरों में से दूसरा

🔎 आपका लिखा रूप औ = सप्तमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउःऊअवः
द्वितीयाउम्ऊऊन्
तृतीयाउनाउभ्याम्उभिः
चतुर्थीअवेउभ्याम्उभ्यः
पञ्चमीओःउभ्याम्उभ्यः
षष्ठीओःवोःऊनाम्
सप्तमीऔवोःउषु
सम्बोधनहे ओहे ऊहे अवः

अर्थ: शिव का नाम, ओम् के तीन अक्षरों में से दूसरा
संस्कृत: शम्भुः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें