🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:00:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

औक्थिक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऔक्थिकःऔक्थिकौऔक्थिकाः
द्वितीयाऔक्थिकम्औक्थिकौऔक्थिकान्
तृतीयाऔक्थिकेनऔक्थिकाभ्याम्औक्थिकैः
चतुर्थीऔक्थिकायऔक्थिकाभ्याम्औक्थिकेभ्यः
पञ्चमीऔक्थिकात् / औक्थिकाद्औक्थिकाभ्याम्औक्थिकेभ्यः
षष्ठीऔक्थिकस्यऔक्थिकयोःऔक्थिकानाम्
सप्तमीऔक्थिकेऔक्थिकयोःऔक्थिकेषु
सम्बोधनहे औक्थिकहे औक्थिकौहे औक्थिकाः

अर्थ: —
English: one who knows or studies the Ukthas, Pāṇ. iv, 3, 129.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

औक्थिक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाऔक्थिकम्औक्थिकेऔक्थिकानि
द्वितीयाऔक्थिकम्औक्थिकेऔक्थिकानि
तृतीयाऔक्थिकेनऔक्थिकाभ्याम्औक्थिकैः
चतुर्थीऔक्थिकायऔक्थिकाभ्याम्औक्थिकेभ्यः
पञ्चमीऔक्थिकात् / औक्थिकाद्औक्थिकाभ्याम्औक्थिकेभ्यः
षष्ठीऔक्थिकस्यऔक्थिकयोःऔक्थिकानाम्
सप्तमीऔक्थिकेऔक्थिकयोःऔक्थिकेषु
सम्बोधनहे औक्थिकहे औक्थिकेहे औक्थिकानि

अर्थ: —
English: one who knows or studies the Ukthas, Pāṇ. iv, 3, 129.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें