🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:26:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कङ्कटिल (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकङ्कटिलःकङ्कटिलौकङ्कटिलाः
द्वितीयाकङ्कटिलम्कङ्कटिलौकङ्कटिलान्
तृतीयाकङ्कटिलेनकङ्कटिलाभ्याम्कङ्कटिलैः
चतुर्थीकङ्कटिलायकङ्कटिलाभ्याम्कङ्कटिलेभ्यः
पञ्चमीकङ्कटिलात् / कङ्कटिलाद्कङ्कटिलाभ्याम्कङ्कटिलेभ्यः
षष्ठीकङ्कटिलस्यकङ्कटिलयोःकङ्कटिलानाम्
सप्तमीकङ्कटिलेकङ्कटिलयोःकङ्कटिलेषु
सम्बोधनहे कङ्कटिलहे कङ्कटिलौहे कङ्कटिलाः

अर्थ: —
English: armed with mail g. कासादि, Pāṇ. iv, 2, 80.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कङ्कटिल (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकङ्कटिलम्कङ्कटिलेकङ्कटिलानि
द्वितीयाकङ्कटिलम्कङ्कटिलेकङ्कटिलानि
तृतीयाकङ्कटिलेनकङ्कटिलाभ्याम्कङ्कटिलैः
चतुर्थीकङ्कटिलायकङ्कटिलाभ्याम्कङ्कटिलेभ्यः
पञ्चमीकङ्कटिलात् / कङ्कटिलाद्कङ्कटिलाभ्याम्कङ्कटिलेभ्यः
षष्ठीकङ्कटिलस्यकङ्कटिलयोःकङ्कटिलानाम्
सप्तमीकङ्कटिलेकङ्कटिलयोःकङ्कटिलेषु
सम्बोधनहे कङ्कटिलहे कङ्कटिलेहे कङ्कटिलानि

अर्थ: —
English: armed with mail g. कासादि, Pāṇ. iv, 2, 80.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें