🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:37:09 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कच्चर (पुंलिङ्ग)

बुरा, मलिन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकच्चरःकच्चरौकच्चराः
द्वितीयाकच्चरम्कच्चरौकच्चरान्
तृतीयाकच्चरेणकच्चराभ्याम्कच्चरैः
चतुर्थीकच्चरायकच्चराभ्याम्कच्चरेभ्यः
पञ्चमीकच्चरात् / कच्चराद्कच्चराभ्याम्कच्चरेभ्यः
षष्ठीकच्चरस्यकच्चरयोःकच्चराणाम्
सप्तमीकच्चरेकच्चरयोःकच्चरेषु
सम्बोधनहे कच्चरहे कच्चरौहे कच्चराः

अर्थ: बुरा, मलिन
संस्कृत: पर्याय: मलीमस, मलिन, मलदूषित

📚 अमरकोश में:
• मैला (३.१.५५) — पर्याय: मलीमस, मलिन, मलदूषित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कच्चर (नपुंसकलिङ्ग)

बुरा, मलिन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकच्चरम्कच्चरेकच्चराणि
द्वितीयाकच्चरम्कच्चरेकच्चराणि
तृतीयाकच्चरेणकच्चराभ्याम्कच्चरैः
चतुर्थीकच्चरायकच्चराभ्याम्कच्चरेभ्यः
पञ्चमीकच्चरात् / कच्चराद्कच्चराभ्याम्कच्चरेभ्यः
षष्ठीकच्चरस्यकच्चरयोःकच्चराणाम्
सप्तमीकच्चरेकच्चरयोःकच्चरेषु
सम्बोधनहे कच्चरहे कच्चरेहे कच्चराणि

अर्थ: बुरा, मलिन
संस्कृत: पर्याय: मलीमस, मलिन, मलदूषित

📚 अमरकोश में:
• मैला (३.१.५५) — पर्याय: मलीमस, मलिन, मलदूषित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें