🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:34:15 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कज्जलमय (पुंलिङ्ग)

कज्जल (स्याही, मसि) + मय (एक दानव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकज्जलमयःकज्जलमयौकज्जलमयाः
द्वितीयाकज्जलमयम्कज्जलमयौकज्जलमयान्
तृतीयाकज्जलमयेनकज्जलमयाभ्याम्कज्जलमयैः
चतुर्थीकज्जलमयायकज्जलमयाभ्याम्कज्जलमयेभ्यः
पञ्चमीकज्जलमयात् / कज्जलमयाद्कज्जलमयाभ्याम्कज्जलमयेभ्यः
षष्ठीकज्जलमयस्यकज्जलमययोःकज्जलमयानाम्
सप्तमीकज्जलमयेकज्जलमययोःकज्जलमयेषु
सम्बोधनहे कज्जलमयहे कज्जलमयौहे कज्जलमयाः

अर्थ: कज्जल (स्याही, मसि) + मय (एक दानव)
English: consisting of lampblack, Hcar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कज्जलमय (नपुंसकलिङ्ग)

कज्जल (स्याही, मसि) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकज्जलमयम्कज्जलमयेकज्जलमयानि
द्वितीयाकज्जलमयम्कज्जलमयेकज्जलमयानि
तृतीयाकज्जलमयेनकज्जलमयाभ्याम्कज्जलमयैः
चतुर्थीकज्जलमयायकज्जलमयाभ्याम्कज्जलमयेभ्यः
पञ्चमीकज्जलमयात् / कज्जलमयाद्कज्जलमयाभ्याम्कज्जलमयेभ्यः
षष्ठीकज्जलमयस्यकज्जलमययोःकज्जलमयानाम्
सप्तमीकज्जलमयेकज्जलमययोःकज्जलमयेषु
सम्बोधनहे कज्जलमयहे कज्जलमयेहे कज्जलमयानि

अर्थ: कज्जल (स्याही, मसि) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)
English: consisting of lampblack, Hcar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें