🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:43:19 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कज्जलित (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकज्जलितःकज्जलितौकज्जलिताः
द्वितीयाकज्जलितम्कज्जलितौकज्जलितान्
तृतीयाकज्जलितेनकज्जलिताभ्याम्कज्जलितैः
चतुर्थीकज्जलितायकज्जलिताभ्याम्कज्जलितेभ्यः
पञ्चमीकज्जलितात् / कज्जलिताद्कज्जलिताभ्याम्कज्जलितेभ्यः
षष्ठीकज्जलितस्यकज्जलितयोःकज्जलितानाम्
सप्तमीकज्जलितेकज्जलितयोःकज्जलितेषु
सम्बोधनहे कज्जलितहे कज्जलितौहे कज्जलिताः

अर्थ: —
English: covered with lampblack or with a collyrium prepared from it g. तारकादि, Pāṇ. v, 2, 36

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कज्जलित (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकज्जलितम्कज्जलितेकज्जलितानि
द्वितीयाकज्जलितम्कज्जलितेकज्जलितानि
तृतीयाकज्जलितेनकज्जलिताभ्याम्कज्जलितैः
चतुर्थीकज्जलितायकज्जलिताभ्याम्कज्जलितेभ्यः
पञ्चमीकज्जलितात् / कज्जलिताद्कज्जलिताभ्याम्कज्जलितेभ्यः
षष्ठीकज्जलितस्यकज्जलितयोःकज्जलितानाम्
सप्तमीकज्जलितेकज्जलितयोःकज्जलितेषु
सम्बोधनहे कज्जलितहे कज्जलितेहे कज्जलितानि

अर्थ: —
English: covered with lampblack or with a collyrium prepared from it g. तारकादि, Pāṇ. v, 2, 36

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें