🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:45:48 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कट्फल (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकट्फलःकट्फलौकट्फलाः
द्वितीयाकट्फलम्कट्फलौकट्फलान्
तृतीयाकट्फलेनकट्फलाभ्याम्कट्फलैः
चतुर्थीकट्फलायकट्फलाभ्याम्कट्फलेभ्यः
पञ्चमीकट्फलात् / कट्फलाद्कट्फलाभ्याम्कट्फलेभ्यः
षष्ठीकट्फलस्यकट्फलयोःकट्फलानाम्
सप्तमीकट्फलेकट्फलयोःकट्फलेषु
सम्बोधनहे कट्फलहे कट्फलौहे कट्फलाः

अर्थ: —
संस्कृत: कुम्भी · पर्याय: श्रीपर्णिका, कुमुदिका, कुम्भी, कैटर्य, भूतिक

📚 अमरकोश में:
• कायफल के नाम (२.४.४०) — पर्याय: श्रीपर्णिका, कुमुदिका, कुम्भी, कैटर्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें