🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:52:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कण्ठपीठ (नपुंसकलिङ्ग)

कण्ठ (पड़ोस, अविच्छिन्न सामीप्य) + पीठ (आसन (तिपाई, चौकी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकण्ठपीठम्कण्ठपीठेकण्ठपीठानि
द्वितीयाकण्ठपीठम्कण्ठपीठेकण्ठपीठानि
तृतीयाकण्ठपीठेनकण्ठपीठाभ्याम्कण्ठपीठैः
चतुर्थीकण्ठपीठायकण्ठपीठाभ्याम्कण्ठपीठेभ्यः
पञ्चमीकण्ठपीठात् / कण्ठपीठाद्कण्ठपीठाभ्याम्कण्ठपीठेभ्यः
षष्ठीकण्ठपीठस्यकण्ठपीठयोःकण्ठपीठानाम्
सप्तमीकण्ठपीठेकण्ठपीठयोःकण्ठपीठेषु
सम्बोधनहे कण्ठपीठहे कण्ठपीठेहे कण्ठपीठानि

अर्थ: कण्ठ (पड़ोस, अविच्छिन्न सामीप्य) + पीठ (आसन (तिपाई, चौकी)
English: gullet, throat, Bālar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬