🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:28:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कण्डून (पुंलिङ्ग)

कण्डु (खुरचना) + ऊन (अभावग्रस्त, अधूरा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकण्डूनःकण्डूनौकण्डूनाः
द्वितीयाकण्डूनम्कण्डूनौकण्डूनान्
तृतीयाकण्डूनेनकण्डूनाभ्याम्कण्डूनैः
चतुर्थीकण्डूनायकण्डूनाभ्याम्कण्डूनेभ्यः
पञ्चमीकण्डूनात् / कण्डूनाद्कण्डूनाभ्याम्कण्डूनेभ्यः
षष्ठीकण्डूनस्यकण्डूनयोःकण्डूनानाम्
सप्तमीकण्डूनेकण्डूनयोःकण्डूनेषु
सम्बोधनहे कण्डूनहे कण्डूनौहे कण्डूनाः

अर्थ: कण्डु (खुरचना) + ऊन (अभावग्रस्त, अधूरा)
English: feeling a desire to scratch, itching, desiring or longing for, Sāh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कण्डून (नपुंसकलिङ्ग)

कण्डु (खुरचना) + ऊन (अभावग्रस्त, अधूरा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकण्डूनम्कण्डूनेकण्डूनानि
द्वितीयाकण्डूनम्कण्डूनेकण्डूनानि
तृतीयाकण्डूनेनकण्डूनाभ्याम्कण्डूनैः
चतुर्थीकण्डूनायकण्डूनाभ्याम्कण्डूनेभ्यः
पञ्चमीकण्डूनात् / कण्डूनाद्कण्डूनाभ्याम्कण्डूनेभ्यः
षष्ठीकण्डूनस्यकण्डूनयोःकण्डूनानाम्
सप्तमीकण्डूनेकण्डूनयोःकण्डूनेषु
सम्बोधनहे कण्डूनहे कण्डूनेहे कण्डूनानि

अर्थ: कण्डु (खुरचना) + ऊन (अभावग्रस्त, अधूरा)
English: feeling a desire to scratch, itching, desiring or longing for, Sāh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬