🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:43:36 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कण्वमत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकण्वमान्कण्वमन्तौकण्वमन्तः
द्वितीयाकण्वमन्तम्कण्वमन्तौकण्वमतः
तृतीयाकण्वमताकण्वमद्भ्याम्कण्वमद्भिः
चतुर्थीकण्वमतेकण्वमद्भ्याम्कण्वमद्भ्यः
पञ्चमीकण्वमतःकण्वमद्भ्याम्कण्वमद्भ्यः
षष्ठीकण्वमतःकण्वमतोःकण्वमताम्
सप्तमीकण्वमतिकण्वमतोःकण्वमत्सु
सम्बोधनहे कण्वमन्हे कण्वमन्तौहे कण्वमन्तः

अर्थ: —
English: prepared by the Kaṇvas (as the Soma, NBD.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कण्वमत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकण्वमत् / कण्वमद्कण्वमतीकण्वमन्ति
द्वितीयाकण्वमत् / कण्वमद्कण्वमतीकण्वमन्ति
तृतीयाकण्वमताकण्वमद्भ्याम्कण्वमद्भिः
चतुर्थीकण्वमतेकण्वमद्भ्याम्कण्वमद्भ्यः
पञ्चमीकण्वमतःकण्वमद्भ्याम्कण्वमद्भ्यः
षष्ठीकण्वमतःकण्वमतोःकण्वमताम्
सप्तमीकण्वमतिकण्वमतोःकण्वमत्सु
सम्बोधनहे कण्वमत् / हे कण्वमद्हे कण्वमतीहे कण्वमन्ति

अर्थ: —
English: prepared by the Kaṇvas (as the Soma, NBD.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬