🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:18:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कदक (नपुंसकलिङ्ग)

शामियाना, चँदोआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकदकम्कदकेकदकानि
द्वितीयाकदकम्कदकेकदकानि / कदानि
तृतीयाकदकेन / कद्नाकदकाभ्याम् / कदभ्याम्कदकैः / कदभिः
चतुर्थीकदकाय / कद्नेकदकाभ्याम् / कदभ्याम्कदकेभ्यः / कदभ्यः
पञ्चमीकदकात् / कदकाद् / कद्नःकदकाभ्याम् / कदभ्याम्कदकेभ्यः / कदभ्यः
षष्ठीकदकस्य / कद्नःकदकयोः / कद्नोःकदकानाम् / कद्नाम्
सप्तमीकदके / कदनि / कद्निकदकयोः / कद्नोःकदकेषु / कदसु
सम्बोधनहे कदकहे कदकेहे कदकानि

अर्थ: शामियाना, चँदोआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कदक (पुंलिङ्ग)

शामियाना, चँदोआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकदकःकदकौकदकाः
द्वितीयाकदकम्कदकौकदकान्
तृतीयाकदकेनकदकाभ्याम्कदकैः
चतुर्थीकदकायकदकाभ्याम्कदकेभ्यः
पञ्चमीकदकात् / कदकाद्कदकाभ्याम्कदकेभ्यः
षष्ठीकदकस्यकदकयोःकदकानाम्
सप्तमीकदकेकदकयोःकदकेषु
सम्बोधनहे कदकहे कदकौहे कदकाः

अर्थ: शामियाना, चँदोआ
English: an awning, L. (cf. कन्दक.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें