🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:31:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कन्दद (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकन्ददःकन्ददौकन्ददाः
द्वितीयाकन्ददम्कन्ददौकन्ददान्
तृतीयाकन्ददेनकन्ददाभ्याम्कन्ददैः
चतुर्थीकन्ददायकन्ददाभ्याम्कन्ददेभ्यः
पञ्चमीकन्ददात् / कन्ददाद्कन्ददाभ्याम्कन्ददेभ्यः
षष्ठीकन्ददस्यकन्ददयोःकन्ददानाम्
सप्तमीकन्ददेकन्ददयोःकन्ददेषु
सम्बोधनहे कन्ददहे कन्ददौहे कन्ददाः

अर्थ: —
English: giving or forming bulbs, MBh. xii, 10403 (v.l. ककुद ed. Bomb.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कन्दद (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकन्ददम्कन्ददेकन्ददानि
द्वितीयाकन्ददम्कन्ददेकन्ददानि
तृतीयाकन्ददेनकन्ददाभ्याम्कन्ददैः
चतुर्थीकन्ददायकन्ददाभ्याम्कन्ददेभ्यः
पञ्चमीकन्ददात् / कन्ददाद्कन्ददाभ्याम्कन्ददेभ्यः
षष्ठीकन्ददस्यकन्ददयोःकन्ददानाम्
सप्तमीकन्ददेकन्ददयोःकन्ददेषु
सम्बोधनहे कन्ददहे कन्ददेहे कन्ददानि

अर्थ: —
English: giving or forming bulbs, MBh. xii, 10403 (v.l. ककुद ed. Bomb.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें