🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:37:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कन्दाढ्य (पुंलिङ्ग)

कन्द (गाँठदार जड़) + आढ्य (सम्पन्न, समृद्ध)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकन्दाढ्यःकन्दाढ्यौकन्दाढ्याः
द्वितीयाकन्दाढ्यम्कन्दाढ्यौकन्दाढ्यान्
तृतीयाकन्दाढ्येनकन्दाढ्याभ्याम्कन्दाढ्यैः
चतुर्थीकन्दाढ्यायकन्दाढ्याभ्याम्कन्दाढ्येभ्यः
पञ्चमीकन्दाढ्यात् / कन्दाढ्याद्कन्दाढ्याभ्याम्कन्दाढ्येभ्यः
षष्ठीकन्दाढ्यस्यकन्दाढ्ययोःकन्दाढ्यानाम्
सप्तमीकन्दाढ्येकन्दाढ्ययोःकन्दाढ्येषु
सम्बोधनहे कन्दाढ्यहे कन्दाढ्यौहे कन्दाढ्याः

अर्थ: कन्द (गाँठदार जड़) + आढ्य (सम्पन्न, समृद्ध)
English: a kind of tuberous plant, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬