🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:00:37 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कन्याट (पुंलिङ्ग)

युवती लड़कियों का पीछा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकन्याटःकन्याटौकन्याटाः
द्वितीयाकन्याटम्कन्याटौकन्याटान्
तृतीयाकन्याटेनकन्याटाभ्याम्कन्याटैः
चतुर्थीकन्याटायकन्याटाभ्याम्कन्याटेभ्यः
पञ्चमीकन्याटात् / कन्याटाद्कन्याटाभ्याम्कन्याटेभ्यः
षष्ठीकन्याटस्यकन्याटयोःकन्याटानाम्
सप्तमीकन्याटेकन्याटयोःकन्याटेषु
सम्बोधनहे कन्याटहे कन्याटौहे कन्याटाः

अर्थ: युवती लड़कियों का पीछा करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कन्याट (नपुंसकलिङ्ग)

युवती लड़कियों का पीछा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकन्याटम्कन्याटेकन्याटानि
द्वितीयाकन्याटम्कन्याटेकन्याटानि
तृतीयाकन्याटेनकन्याटाभ्याम्कन्याटैः
चतुर्थीकन्याटायकन्याटाभ्याम्कन्याटेभ्यः
पञ्चमीकन्याटात् / कन्याटाद्कन्याटाभ्याम्कन्याटेभ्यः
षष्ठीकन्याटस्यकन्याटयोःकन्याटानाम्
सप्तमीकन्याटेकन्याटयोःकन्याटेषु
सम्बोधनहे कन्याटहे कन्याटेहे कन्याटानि

अर्थ: युवती लड़कियों का पीछा करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें