🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:26:51 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कपाटघ्न (पुंलिङ्ग)

सेंध लगाने वाला, चोर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकपाटघ्नःकपाटघ्नौकपाटघ्नाः
द्वितीयाकपाटघ्नम्कपाटघ्नौकपाटघ्नान्
तृतीयाकपाटघ्नेनकपाटघ्नाभ्याम्कपाटघ्नैः
चतुर्थीकपाटघ्नायकपाटघ्नाभ्याम्कपाटघ्नेभ्यः
पञ्चमीकपाटघ्नात् / कपाटघ्नाद्कपाटघ्नाभ्याम्कपाटघ्नेभ्यः
षष्ठीकपाटघ्नस्यकपाटघ्नयोःकपाटघ्नानाम्
सप्तमीकपाटघ्नेकपाटघ्नयोःकपाटघ्नेषु
सम्बोधनहे कपाटघ्नहे कपाटघ्नौहे कपाटघ्नाः

अर्थ: सेंध लगाने वाला, चोर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कपाटघ्न (नपुंसकलिङ्ग)

सेंध लगाने वाला, चोर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकपाटघ्नम्कपाटघ्नेकपाटघ्नानि
द्वितीयाकपाटघ्नम्कपाटघ्नेकपाटघ्नानि
तृतीयाकपाटघ्नेनकपाटघ्नाभ्याम्कपाटघ्नैः
चतुर्थीकपाटघ्नायकपाटघ्नाभ्याम्कपाटघ्नेभ्यः
पञ्चमीकपाटघ्नात् / कपाटघ्नाद्कपाटघ्नाभ्याम्कपाटघ्नेभ्यः
षष्ठीकपाटघ्नस्यकपाटघ्नयोःकपाटघ्नानाम्
सप्तमीकपाटघ्नेकपाटघ्नयोःकपाटघ्नेषु
सम्बोधनहे कपाटघ्नहे कपाटघ्नेहे कपाटघ्नानि

अर्थ: सेंध लगाने वाला, चोर
English: one who breaks a door, a house-breaker, thief, Pāṇ. iii, 2, 54.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें