🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:28:40 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कबरी (स्त्रीलिङ्ग)

चोटी, जूड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकबरीकबर्यौकबर्यः
द्वितीयाकबरीम्कबर्यौकबरीः
तृतीयाकबर्याकबरीभ्याम्कबरीभिः
चतुर्थीकबर्यैकबरीभ्याम्कबरीभ्यः
पञ्चमीकबर्याःकबरीभ्याम्कबरीभ्यः
षष्ठीकबर्याःकबर्योःकबरीणाम्
सप्तमीकबर्याम्कबर्योःकबरीषु
सम्बोधनहे कबरिहे कबर्यौहे कबर्यः

अर्थ: चोटी, जूड़ा
संस्कृत: पर्याय: बर्बरा, तुङ्गी, खरपुष्पा, अजगन्धिका

📚 अमरकोश में:
• चोटी/जूड़े की रचना (२.६.९८) — पर्याय: केशवेश
• बबई (वन-तुलसी) के नाम (२.४.१३९) — पर्याय: बर्बरा, तुंगी, खरपुष्पा, अजगन्धिका
• हींग का पत्ता (२.९.४१) — पर्याय: कारवी, पृथ्वी, बाष्पिका, पृथु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें