🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:35:37 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कररुद्ध (पुंलिङ्ग)

कर (करोति, कीर्यते अनेन इति) + रुद्ध (अवरुद्ध, बाधायुक्त)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकररुद्धःकररुद्धौकररुद्धाः
द्वितीयाकररुद्धम्कररुद्धौकररुद्धान्
तृतीयाकररुद्धेनकररुद्धाभ्याम्कररुद्धैः
चतुर्थीकररुद्धायकररुद्धाभ्याम्कररुद्धेभ्यः
पञ्चमीकररुद्धात् / कररुद्धाद्कररुद्धाभ्याम्कररुद्धेभ्यः
षष्ठीकररुद्धस्यकररुद्धयोःकररुद्धानाम्
सप्तमीकररुद्धेकररुद्धयोःकररुद्धेषु
सम्बोधनहे कररुद्धहे कररुद्धौहे कररुद्धाः

अर्थ: कर (करोति, कीर्यते अनेन इति) + रुद्ध (अवरुद्ध, बाधायुक्त)
English: stopped by the hand, held tight or fast.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कररुद्ध (नपुंसकलिङ्ग)

कर (करोति, कीर्यते अनेन इति) + रुद्ध (अवरुद्ध, बाधायुक्त)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकररुद्धम्कररुद्धेकररुद्धानि
द्वितीयाकररुद्धम्कररुद्धेकररुद्धानि
तृतीयाकररुद्धेनकररुद्धाभ्याम्कररुद्धैः
चतुर्थीकररुद्धायकररुद्धाभ्याम्कररुद्धेभ्यः
पञ्चमीकररुद्धात् / कररुद्धाद्कररुद्धाभ्याम्कररुद्धेभ्यः
षष्ठीकररुद्धस्यकररुद्धयोःकररुद्धानाम्
सप्तमीकररुद्धेकररुद्धयोःकररुद्धेषु
सम्बोधनहे कररुद्धहे कररुद्धेहे कररुद्धानि

अर्थ: कर (करोति, कीर्यते अनेन इति) + रुद्ध (अवरुद्ध, बाधायुक्त)
English: stopped by the hand, held tight or fast.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें