🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:54:49 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कराग्रज (पुंलिङ्ग)

कर (करोति, कीर्यते अनेन इति) + अग्रज (अग्रजन्मा, बड़ा भाई)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकराग्रजःकराग्रजौकराग्रजाः
द्वितीयाकराग्रजम्कराग्रजौकराग्रजान्
तृतीयाकराग्रजेनकराग्रजाभ्याम्कराग्रजैः
चतुर्थीकराग्रजायकराग्रजाभ्याम्कराग्रजेभ्यः
पञ्चमीकराग्रजात् / कराग्रजाद्कराग्रजाभ्याम्कराग्रजेभ्यः
षष्ठीकराग्रजस्यकराग्रजयोःकराग्रजानाम्
सप्तमीकराग्रजेकराग्रजयोःकराग्रजेषु
सम्बोधनहे कराग्रजहे कराग्रजौहे कराग्रजाः

अर्थ: कर (करोति, कीर्यते अनेन इति) + अग्रज (अग्रजन्मा, बड़ा भाई)
English: a finger-nail.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें