🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:56:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कर्कारु (पुंलिङ्ग)

कर्क (कर्क राशि, चतुर्थ राशि) + अरु (आक का पौधा, मदार)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्कारुःकर्कारूकर्कारवः
द्वितीयाकर्कारुम्कर्कारूकर्कारून्
तृतीयाकर्कारुणाकर्कारुभ्याम्कर्कारुभिः
चतुर्थीकर्कारवेकर्कारुभ्याम्कर्कारुभ्यः
पञ्चमीकर्कारोःकर्कारुभ्याम्कर्कारुभ्यः
षष्ठीकर्कारोःकर्कार्वोःकर्कारूणाम्
सप्तमीकर्कारौकर्कार्वोःकर्कारुषु
सम्बोधनहे कर्कारोहे कर्कारूहे कर्कारवः

अर्थ: कर्क (कर्क राशि, चतुर्थ राशि) + अरु (आक का पौधा, मदार)
संस्कृत: पर्याय: कूष्माण्डक
English: Beninkasa Cerifera (a species of gourd), Suśr.

📚 अमरकोश में:
• कुम्हड़ा/पेठा (२.४.१५५) — पर्याय: कूष्माण्डक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें