🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:48:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कर्चूर (पुंलिङ्ग)

कर्ज्-ऊर,पृषो.च आदेशः

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्चूरःकर्चूरौकर्चूराः
द्वितीयाकर्चूरम्कर्चूरौकर्चूरान्
तृतीयाकर्चूरेणकर्चूराभ्याम्कर्चूरैः
चतुर्थीकर्चूरायकर्चूराभ्याम्कर्चूरेभ्यः
पञ्चमीकर्चूरात् / कर्चूराद्कर्चूराभ्याम्कर्चूरेभ्यः
षष्ठीकर्चूरस्यकर्चूरयोःकर्चूराणाम्
सप्तमीकर्चूरेकर्चूरयोःकर्चूरेषु
सम्बोधनहे कर्चूरहे कर्चूरौहे कर्चूराः

अर्थ: कर्ज्-ऊर,पृषो.च आदेशः
संस्कृत: पर्याय: शटी, गन्धमूली, षड्ग्रन्थिका, पलाश

📚 अमरकोश में:
• कचूर (शटी) के नाम (२.४.१५४) — पर्याय: शटी, गन्धमूली, षड्ग्रन्थिका, पलाश

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कर्चूर (नपुंसकलिङ्ग)

कर्ज्-ऊर,पृषो.च आदेशः

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्चूरम्कर्चूरेकर्चूराणि
द्वितीयाकर्चूरम्कर्चूरेकर्चूराणि
तृतीयाकर्चूरेणकर्चूराभ्याम्कर्चूरैः
चतुर्थीकर्चूरायकर्चूराभ्याम्कर्चूरेभ्यः
पञ्चमीकर्चूरात् / कर्चूराद्कर्चूराभ्याम्कर्चूरेभ्यः
षष्ठीकर्चूरस्यकर्चूरयोःकर्चूराणाम्
सप्तमीकर्चूरेकर्चूरयोःकर्चूरेषु
सम्बोधनहे कर्चूरहे कर्चूरेहे कर्चूराणि

अर्थ: कर्ज्-ऊर,पृषो.च आदेशः
संस्कृत: पर्याय: शटी, गन्धमूली, षड्ग्रन्थिका, पलाश

📚 अमरकोश में:
• कचूर (शटी) के नाम (२.४.१५४) — पर्याय: शटी, गन्धमूली, षड्ग्रन्थिका, पलाश

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें