🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:06:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कर्णकटु (पुंलिङ्ग)

सुनने में कष्टप्रद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्णकटुःकर्णकटूकर्णकटवः
द्वितीयाकर्णकटुम्कर्णकटूकर्णकटून्
तृतीयाकर्णकटुनाकर्णकटुभ्याम्कर्णकटुभिः
चतुर्थीकर्णकटवेकर्णकटुभ्याम्कर्णकटुभ्यः
पञ्चमीकर्णकटोःकर्णकटुभ्याम्कर्णकटुभ्यः
षष्ठीकर्णकटोःकर्णकट्वोःकर्णकटूनाम्
सप्तमीकर्णकटौकर्णकट्वोःकर्णकटुषु
सम्बोधनहे कर्णकटोहे कर्णकटूहे कर्णकटवः

अर्थ: सुनने में कष्टप्रद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कर्णकटु (स्त्रीलिङ्ग)

सुनने में कष्टप्रद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्णकटुःकर्णकटूकर्णकटवः
द्वितीयाकर्णकटुम्कर्णकटूकर्णकटूः
तृतीयाकर्णकट्वाकर्णकटुभ्याम्कर्णकटुभिः
चतुर्थीकर्णकटवे / कर्णकट्वैकर्णकटुभ्याम्कर्णकटुभ्यः
पञ्चमीकर्णकटोः / कर्णकट्वाःकर्णकटुभ्याम्कर्णकटुभ्यः
षष्ठीकर्णकटोः / कर्णकट्वाःकर्णकट्वोःकर्णकटूनाम्
सप्तमीकर्णकटौ / कर्णकट्वाम्कर्णकट्वोःकर्णकटुषु
सम्बोधनहे कर्णकटोहे कर्णकटूहे कर्णकटवः

अर्थ: सुनने में कष्टप्रद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कर्णकटु (नपुंसकलिङ्ग)

सुनने में कष्टप्रद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्णकटुकर्णकटुनीकर्णकटूनि
द्वितीयाकर्णकटुकर्णकटुनीकर्णकटूनि
तृतीयाकर्णकटुनाकर्णकटुभ्याम्कर्णकटुभिः
चतुर्थीकर्णकटुनेकर्णकटुभ्याम्कर्णकटुभ्यः
पञ्चमीकर्णकटुनःकर्णकटुभ्याम्कर्णकटुभ्यः
षष्ठीकर्णकटुनःकर्णकटुनोःकर्णकटूनाम्
सप्तमीकर्णकटुनिकर्णकटुनोःकर्णकटुषु
सम्बोधनहे कर्णकटु / हे कर्णकटोहे कर्णकटुनीहे कर्णकटूनि

अर्थ: सुनने में कष्टप्रद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें