🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:32:45 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कर्णगूथ (पुंलिङ्ग)

कर्ण (कान, कर्ण) + गूथ (मल, विष्ठा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्णगूथःकर्णगूथौकर्णगूथाः
द्वितीयाकर्णगूथम्कर्णगूथौकर्णगूथान्
तृतीयाकर्णगूथेनकर्णगूथाभ्याम्कर्णगूथैः
चतुर्थीकर्णगूथायकर्णगूथाभ्याम्कर्णगूथेभ्यः
पञ्चमीकर्णगूथात् / कर्णगूथाद्कर्णगूथाभ्याम्कर्णगूथेभ्यः
षष्ठीकर्णगूथस्यकर्णगूथयोःकर्णगूथानाम्
सप्तमीकर्णगूथेकर्णगूथयोःकर्णगूथेषु
सम्बोधनहे कर्णगूथहे कर्णगूथौहे कर्णगूथाः

अर्थ: कर्ण (कान, कर्ण) + गूथ (मल, विष्ठा)
English: ear-wax

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कर्णगूथ (नपुंसकलिङ्ग)

कर्ण (कान, कर्ण) + गूथ (मल, विष्ठा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्णगूथम्कर्णगूथेकर्णगूथानि
द्वितीयाकर्णगूथम्कर्णगूथेकर्णगूथानि
तृतीयाकर्णगूथेनकर्णगूथाभ्याम्कर्णगूथैः
चतुर्थीकर्णगूथायकर्णगूथाभ्याम्कर्णगूथेभ्यः
पञ्चमीकर्णगूथात् / कर्णगूथाद्कर्णगूथाभ्याम्कर्णगूथेभ्यः
षष्ठीकर्णगूथस्यकर्णगूथयोःकर्णगूथानाम्
सप्तमीकर्णगूथेकर्णगूथयोःकर्णगूथेषु
सम्बोधनहे कर्णगूथहे कर्णगूथेहे कर्णगूथानि

अर्थ: कर्ण (कान, कर्ण) + गूथ (मल, विष्ठा)
English: ear-wax

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें