🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:47:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कर्णजप (पुंलिङ्ग)

रहस्य की बात बताने वाला, पिशुन, मुखबिर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्णजपःकर्णजपौकर्णजपाः
द्वितीयाकर्णजपम्कर्णजपौकर्णजपान्
तृतीयाकर्णजपेनकर्णजपाभ्याम्कर्णजपैः
चतुर्थीकर्णजपायकर्णजपाभ्याम्कर्णजपेभ्यः
पञ्चमीकर्णजपात् / कर्णजपाद्कर्णजपाभ्याम्कर्णजपेभ्यः
षष्ठीकर्णजपस्यकर्णजपयोःकर्णजपानाम्
सप्तमीकर्णजपेकर्णजपयोःकर्णजपेषु
सम्बोधनहे कर्णजपहे कर्णजपौहे कर्णजपाः

अर्थ: रहस्य की बात बताने वाला, पिशुन, मुखबिर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कर्णजप (नपुंसकलिङ्ग)

रहस्य की बात बताने वाला, पिशुन, मुखबिर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्णजपम्कर्णजपेकर्णजपानि
द्वितीयाकर्णजपम्कर्णजपेकर्णजपानि
तृतीयाकर्णजपेनकर्णजपाभ्याम्कर्णजपैः
चतुर्थीकर्णजपायकर्णजपाभ्याम्कर्णजपेभ्यः
पञ्चमीकर्णजपात् / कर्णजपाद्कर्णजपाभ्याम्कर्णजपेभ्यः
षष्ठीकर्णजपस्यकर्णजपयोःकर्णजपानाम्
सप्तमीकर्णजपेकर्णजपयोःकर्णजपेषु
सम्बोधनहे कर्णजपहे कर्णजपेहे कर्णजपानि

अर्थ: रहस्य की बात बताने वाला, पिशुन, मुखबिर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें