🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:47:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कर्दमित (पुंलिङ्ग)

कर्द (कीचड़) + मित (सीमित, परिमित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्दमितःकर्दमितौकर्दमिताः
द्वितीयाकर्दमितम्कर्दमितौकर्दमितान्
तृतीयाकर्दमितेनकर्दमिताभ्याम्कर्दमितैः
चतुर्थीकर्दमितायकर्दमिताभ्याम्कर्दमितेभ्यः
पञ्चमीकर्दमितात् / कर्दमिताद्कर्दमिताभ्याम्कर्दमितेभ्यः
षष्ठीकर्दमितस्यकर्दमितयोःकर्दमितानाम्
सप्तमीकर्दमितेकर्दमितयोःकर्दमितेषु
सम्बोधनहे कर्दमितहे कर्दमितौहे कर्दमिताः

अर्थ: कर्द (कीचड़) + मित (सीमित, परिमित)
English: muddy, dirty, soiled, Kathās.; Mālatīm.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कर्दमित (नपुंसकलिङ्ग)

कर्द (कीचड़) + मित (सीमित, परिमित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्दमितम्कर्दमितेकर्दमितानि
द्वितीयाकर्दमितम्कर्दमितेकर्दमितानि
तृतीयाकर्दमितेनकर्दमिताभ्याम्कर्दमितैः
चतुर्थीकर्दमितायकर्दमिताभ्याम्कर्दमितेभ्यः
पञ्चमीकर्दमितात् / कर्दमिताद्कर्दमिताभ्याम्कर्दमितेभ्यः
षष्ठीकर्दमितस्यकर्दमितयोःकर्दमितानाम्
सप्तमीकर्दमितेकर्दमितयोःकर्दमितेषु
सम्बोधनहे कर्दमितहे कर्दमितेहे कर्दमितानि

अर्थ: कर्द (कीचड़) + मित (सीमित, परिमित)
English: muddy, dirty, soiled, Kathās.; Mālatīm.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬