🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:12:45 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कर्पट (पुंलिङ्ग)

पुराना, जीर्ण-शीर्ण या थेगली लगा कपड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्पटःकर्पटौकर्पटाः
द्वितीयाकर्पटम्कर्पटौकर्पटान्
तृतीयाकर्पटेनकर्पटाभ्याम्कर्पटैः
चतुर्थीकर्पटायकर्पटाभ्याम्कर्पटेभ्यः
पञ्चमीकर्पटात् / कर्पटाद्कर्पटाभ्याम्कर्पटेभ्यः
षष्ठीकर्पटस्यकर्पटयोःकर्पटानाम्
सप्तमीकर्पटेकर्पटयोःकर्पटेषु
सम्बोधनहे कर्पटहे कर्पटौहे कर्पटाः

अर्थ: पुराना, जीर्ण-शीर्ण या थेगली लगा कपड़ा
संस्कृत: पर्याय: नक्तक

📚 अमरकोश में:
• चिथड़ा (२.६.११६) — पर्याय: नक्तक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कर्पट (नपुंसकलिङ्ग)

पुराना, जीर्ण-शीर्ण या थेगली लगा कपड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्पटम्कर्पटेकर्पटानि
द्वितीयाकर्पटम्कर्पटेकर्पटानि
तृतीयाकर्पटेनकर्पटाभ्याम्कर्पटैः
चतुर्थीकर्पटायकर्पटाभ्याम्कर्पटेभ्यः
पञ्चमीकर्पटात् / कर्पटाद्कर्पटाभ्याम्कर्पटेभ्यः
षष्ठीकर्पटस्यकर्पटयोःकर्पटानाम्
सप्तमीकर्पटेकर्पटयोःकर्पटेषु
सम्बोधनहे कर्पटहे कर्पटेहे कर्पटानि

अर्थ: पुराना, जीर्ण-शीर्ण या थेगली लगा कपड़ा
संस्कृत: पर्याय: नक्तक

📚 अमरकोश में:
• चिथड़ा (२.६.११६) — पर्याय: नक्तक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें