🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:03:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कर्मज्ञ (पुंलिङ्ग)

धार्मिक अनुष्ठानों से परिचित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्मज्ञःकर्मज्ञौकर्मज्ञाः
द्वितीयाकर्मज्ञम्कर्मज्ञौकर्मज्ञान्
तृतीयाकर्मज्ञेनकर्मज्ञाभ्याम्कर्मज्ञैः
चतुर्थीकर्मज्ञायकर्मज्ञाभ्याम्कर्मज्ञेभ्यः
पञ्चमीकर्मज्ञात् / कर्मज्ञाद्कर्मज्ञाभ्याम्कर्मज्ञेभ्यः
षष्ठीकर्मज्ञस्यकर्मज्ञयोःकर्मज्ञानाम्
सप्तमीकर्मज्ञेकर्मज्ञयोःकर्मज्ञेषु
सम्बोधनहे कर्मज्ञहे कर्मज्ञौहे कर्मज्ञाः

अर्थ: धार्मिक अनुष्ठानों से परिचित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कर्मज्ञ (नपुंसकलिङ्ग)

धार्मिक अनुष्ठानों से परिचित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्मज्ञम्कर्मज्ञेकर्मज्ञानि
द्वितीयाकर्मज्ञम्कर्मज्ञेकर्मज्ञानि
तृतीयाकर्मज्ञेनकर्मज्ञाभ्याम्कर्मज्ञैः
चतुर्थीकर्मज्ञायकर्मज्ञाभ्याम्कर्मज्ञेभ्यः
पञ्चमीकर्मज्ञात् / कर्मज्ञाद्कर्मज्ञाभ्याम्कर्मज्ञेभ्यः
षष्ठीकर्मज्ञस्यकर्मज्ञयोःकर्मज्ञानाम्
सप्तमीकर्मज्ञेकर्मज्ञयोःकर्मज्ञेषु
सम्बोधनहे कर्मज्ञहे कर्मज्ञेहे कर्मज्ञानि

अर्थ: धार्मिक अनुष्ठानों से परिचित
English: skilled in any work

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें