🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:08:31 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कर्षि (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्षिःकर्षीकर्षयः
द्वितीयाकर्षिम्कर्षीकर्षीन्
तृतीयाकर्षिणाकर्षिभ्याम्कर्षिभिः
चतुर्थीकर्षयेकर्षिभ्याम्कर्षिभ्यः
पञ्चमीकर्षेःकर्षिभ्याम्कर्षिभ्यः
षष्ठीकर्षेःकर्ष्योःकर्षीणाम्
सप्तमीकर्षौकर्ष्योःकर्षिषु
सम्बोधनहे कर्षेहे कर्षीहे कर्षयः

अर्थ: —
English: drawing, furrowing, Kapiṣṭh. (cf. का॑र्षि.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कर्षि (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्षिकर्षिणीकर्षीणि
द्वितीयाकर्षिकर्षिणीकर्षीणि
तृतीयाकर्ष्णाकर्षिभ्याम्कर्षिभिः
चतुर्थीकर्ष्णेकर्षिभ्याम्कर्षिभ्यः
पञ्चमीकर्ष्णःकर्षिभ्याम्कर्षिभ्यः
षष्ठीकर्ष्णःकर्ष्णोःकर्ष्णाम्
सप्तमीकर्षणि / कर्ष्णिकर्ष्णोःकर्षिषु
सम्बोधनहे कर्षि / हे कर्षेहे कर्षिणीहे कर्षीणि

अर्थ: —
English: drawing, furrowing, Kapiṣṭh. (cf. का॑र्षि.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें