🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:45:29 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कर्षिणी (स्त्रीलिङ्ग)

लगाम का दहाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकर्षिणीकर्षिण्यौकर्षिण्यः
द्वितीयाकर्षिणीम्कर्षिण्यौकर्षिणीः
तृतीयाकर्षिण्याकर्षिणीभ्याम्कर्षिणीभिः
चतुर्थीकर्षिण्यैकर्षिणीभ्याम्कर्षिणीभ्यः
पञ्चमीकर्षिण्याःकर्षिणीभ्याम्कर्षिणीभ्यः
षष्ठीकर्षिण्याःकर्षिण्योःकर्षिणीनाम्
सप्तमीकर्षिण्याम्कर्षिण्योःकर्षिणीषु
सम्बोधनहे कर्षिणिहे कर्षिण्यौहे कर्षिण्यः

अर्थ: लगाम का दहाना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬