🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:40:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कलत्र (नपुंसकलिङ्ग)

गड्-अत्रन्,गकारस्य ककारः,डलयोरभेदः

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकलत्रम्कलत्रेकलत्राणि
द्वितीयाकलत्रम्कलत्रेकलत्राणि
तृतीयाकलत्रेणकलत्राभ्याम्कलत्रैः
चतुर्थीकलत्रायकलत्राभ्याम्कलत्रेभ्यः
पञ्चमीकलत्रात् / कलत्राद्कलत्राभ्याम्कलत्रेभ्यः
षष्ठीकलत्रस्यकलत्रयोःकलत्राणाम्
सप्तमीकलत्रेकलत्रयोःकलत्रेषु
सम्बोधनहे कलत्रहे कलत्रेहे कलत्राणि

अर्थ: गड्-अत्रन्,गकारस्य ककारः,डलयोरभेदः
संस्कृत: पर्याय: कटि, श्रोणि, ककुद्मती

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें