🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:10:00 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कल्याणकर (पुंलिङ्ग)

कल्याण (आनन्ददायक, सुखकर) + कर (करोति, कीर्यते अनेन इति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकल्याणकरःकल्याणकरौकल्याणकराः
द्वितीयाकल्याणकरम्कल्याणकरौकल्याणकरान्
तृतीयाकल्याणकरेणकल्याणकराभ्याम्कल्याणकरैः
चतुर्थीकल्याणकरायकल्याणकराभ्याम्कल्याणकरेभ्यः
पञ्चमीकल्याणकरात् / कल्याणकराद्कल्याणकराभ्याम्कल्याणकरेभ्यः
षष्ठीकल्याणकरस्यकल्याणकरयोःकल्याणकराणाम्
सप्तमीकल्याणकरेकल्याणकरयोःकल्याणकरेषु
सम्बोधनहे कल्याणकरहे कल्याणकरौहे कल्याणकराः

अर्थ: कल्याण (आनन्ददायक, सुखकर) + कर (करोति, कीर्यते अनेन इति)
English: causing prosperity or profit or good fortune.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कल्याणकर (नपुंसकलिङ्ग)

कल्याण (आनन्ददायक, सुखकर) + कर (करोति, कीर्यते अनेन इति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकल्याणकरम्कल्याणकरेकल्याणकराणि
द्वितीयाकल्याणकरम्कल्याणकरेकल्याणकराणि
तृतीयाकल्याणकरेणकल्याणकराभ्याम्कल्याणकरैः
चतुर्थीकल्याणकरायकल्याणकराभ्याम्कल्याणकरेभ्यः
पञ्चमीकल्याणकरात् / कल्याणकराद्कल्याणकराभ्याम्कल्याणकरेभ्यः
षष्ठीकल्याणकरस्यकल्याणकरयोःकल्याणकराणाम्
सप्तमीकल्याणकरेकल्याणकरयोःकल्याणकरेषु
सम्बोधनहे कल्याणकरहे कल्याणकरेहे कल्याणकराणि

अर्थ: कल्याण (आनन्ददायक, सुखकर) + कर (करोति, कीर्यते अनेन इति)
English: causing prosperity or profit or good fortune.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬