🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:40:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कल्लमूक (पुंलिङ्ग)

कल्ल (बहरा) + मूक (गूंगा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकल्लमूकःकल्लमूकौकल्लमूकाः
द्वितीयाकल्लमूकम्कल्लमूकौकल्लमूकान्
तृतीयाकल्लमूकेनकल्लमूकाभ्याम्कल्लमूकैः
चतुर्थीकल्लमूकायकल्लमूकाभ्याम्कल्लमूकेभ्यः
पञ्चमीकल्लमूकात् / कल्लमूकाद्कल्लमूकाभ्याम्कल्लमूकेभ्यः
षष्ठीकल्लमूकस्यकल्लमूकयोःकल्लमूकानाम्
सप्तमीकल्लमूकेकल्लमूकयोःकल्लमूकेषु
सम्बोधनहे कल्लमूकहे कल्लमूकौहे कल्लमूकाः

अर्थ: कल्ल (बहरा) + मूक (गूंगा)
English: deaf and dumb, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कल्लमूक (नपुंसकलिङ्ग)

कल्ल (बहरा) + मूक (गूँगा, मौन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकल्लमूकम्कल्लमूकेकल्लमूकानि
द्वितीयाकल्लमूकम्कल्लमूकेकल्लमूकानि
तृतीयाकल्लमूकेनकल्लमूकाभ्याम्कल्लमूकैः
चतुर्थीकल्लमूकायकल्लमूकाभ्याम्कल्लमूकेभ्यः
पञ्चमीकल्लमूकात् / कल्लमूकाद्कल्लमूकाभ्याम्कल्लमूकेभ्यः
षष्ठीकल्लमूकस्यकल्लमूकयोःकल्लमूकानाम्
सप्तमीकल्लमूकेकल्लमूकयोःकल्लमूकेषु
सम्बोधनहे कल्लमूकहे कल्लमूकेहे कल्लमूकानि

अर्थ: कल्ल (बहरा) + मूक (गूँगा, मौन)
English: deaf and dumb, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें