🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:39:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कव्य (नपुंसकलिङ्ग)

कूयते हीयते पितृभ्यः यत् अन्नादिकम्-कु-यत् मृत पितरों के लिए अन्न की आहुति

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकव्यम्कव्येकव्यानि
द्वितीयाकव्यम्कव्येकव्यानि
तृतीयाकव्येनकव्याभ्याम्कव्यैः
चतुर्थीकव्यायकव्याभ्याम्कव्येभ्यः
पञ्चमीकव्यात् / कव्याद्कव्याभ्याम्कव्येभ्यः
षष्ठीकव्यस्यकव्ययोःकव्यानाम्
सप्तमीकव्येकव्ययोःकव्येषु
सम्बोधनहे कव्यहे कव्येहे कव्यानि

अर्थ: कूयते हीयते पितृभ्यः यत् अन्नादिकम्-कु-यत् मृत पितरों के लिए अन्न की आहुति

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कव्य (पुंलिङ्ग)

कूयते हीयते पितृभ्यः यत् अन्नादिकम्-कु-यत् पितरों का समूह

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकव्यःकव्यौकव्याः
द्वितीयाकव्यम्कव्यौकव्यान्
तृतीयाकव्येनकव्याभ्याम्कव्यैः
चतुर्थीकव्यायकव्याभ्याम्कव्येभ्यः
पञ्चमीकव्यात् / कव्याद्कव्याभ्याम्कव्येभ्यः
षष्ठीकव्यस्यकव्ययोःकव्यानाम्
सप्तमीकव्येकव्ययोःकव्येषु
सम्बोधनहे कव्यहे कव्यौहे कव्याः

अर्थ: कूयते हीयते पितृभ्यः यत् अन्नादिकम्-कु-यत् पितरों का समूह

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें